Gezamenlijk optreden tegen IS biedt Westen en Erdogan nieuwe kans

Door zaterdag, oktober 18, 2014 0

D

e Turkse president Erdogan wil steun verlenen aan de internationale coalitie tegen IS. Daarmee kan hij diep geworteld Westers wantrouwen pareren.

Even leek het erop dat Turkije zich niet zou aansluiten bij de militaire operatie tegen de Islamitische Staat (IS). Die afzijdige houding versterkte  de vermoedens over samenwerking van Turkije met de IS. Niet verwonderlijk: buitenlandse jihadisten reisden ongehinderd via Turkije naar het slagveld. En gewonde strijders werden in Turkse ziekenhuizen verpleegd. Net als de Amerikanen hoopte Erdogan dat de rebellen uiteindelijk de Syrische president Assad ten val zouden brengen.

Het is niet voor het eerst dat critici Erdogan ervan beschuldigen er een dubbele agenda op na te houden. De Turkse president, die zijn wortels heeft in de politieke islam, wordt sinds hij in 2003 aantrad als premier, ervan beticht Turkije te willen islamiseren.

Velen zijn vergeten dat diezelfde Erdogan de toetreding van Turkije tot de Europese Unie bovenaan zijn prioriteitenlijst had staan. Erdogan had de bruggenbouwer tussen Oost en West kunnen zijn; Turkije een belangrijke link naar de islamitische wereld. Maar dit pakte anders uit, mede doordat Erdogan teleurgesteld raakte in Europa, waar hij juist deel vanuit wilde maken.

Die aansluiting bij Europa is geen vanzelfsprekendheid voor zo’n groot islamitisch land met een nationalistische en sterk verdeelde bevolking. Telkens als Erdogan tactisch manoevreerde om critici in eigen land de mond te snoeren, werd dit door ‘Europa’ afgedaan als onwil om te voldoen aan de eisen uit Brussel.

De hardnekkige argwaan jegens Erdogan werd uiteindelijk een self fulfilling prophecy. Erdogan voelt zich door Europa vernederd omdat, ondanks zijn inspanningen, de Duitse bondskanselier Angela Merkel en Frankrijks toenmalige president Nicholas Sarkozy in 2009 een volwaardig EU-lidmaatschap van Turkije uitsloten. Erdogan, die er prat op ging Turkije naar de onderhandelingstafel in Brussel te hebben geleid – ondanks de weerstand van nationalistische Turken – voelde zich diep gekrenkt. De wrokkige Turkse president, die in 2004 notabene nog werd uitgeroepen tot ‘Europeaan van het jaar’, trok zich steeds verder terug op zijn eigen nationaal-islamistische agenda. Hij werd een autoritair leider met paranoïde trekjes.

Sindsdien zijn we er getuige van hoe Erdogan achterdochtiger werd en zijn toevlucht zoekt in repressie. Bovendien mengde Erdogan zich steeds nadrukkelijker in de Arabische troebelen, bijvoorbeeld door de Syrische jihadi’s steun te verlenen –  hetgeen door Ankara overigens wordt ontkend.

De aanvankelijke weigering van Erdogan om zich aan te sluiten bij de coalitie tegen IS, leek de verwijdering tussen Ankara en het Westen te bevestigen. Maar Erdogan maakte vorige week een opmerkelijke draai  toen hij zich, na aanvankelijke aarzeling, alsnog aansloot bij het door de Verenigde Staten geleide bondgenootschap tegen IS.

De urgentie kon niet groter zijn. De Syrisch-Koerdische stad Kobani, op kijkafstand van de Turkse grens, kan elk moment  in handen vallen van IS. Wil Erdogan het westerse wantrouwen – en dat van de Koerden jegen de ware Turkse intenties – pareren, dan moet hij niet langer aarzelen, maar de Koerdische strijders in Kobani te hulp schieten. Dan biedt de gezamenlijke strijd tegen IS niet alleen Koerden en Turken kans op een nieuwe start, ook de relatie met het Westen zal aanmerkelijk verbeteren.

Maar vooralsnog staan Turkse tanks roerloos aan de grens, waar vandaan de rookpluimen boven Kobani zichtbaar zijn. Erdogan neemt met die afwachtende houding een groot risico: als de Turken Kobani laten vallen, betekent dit onherroepelijk het einde van het broze vredesproces met de Koerdische afscheidingsbeweging PKK.

De woede onder de Koerden over Erdogans passiviteit groeit met het uur. De Turkse president moet nu kleur bekennen. Als hij de juiste strategische keuzes maakt – en als het Westen de betekenis daarvan erkent en honoreert – hebben de Turken, de Koerden en het Westen samen een wereld te winnen.

Nog geen reacties.

Reageren?

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *